Khắc kỷ 2 – Tuần 7: Bám chấp và mất mát

Chưa dạy thử Chưa có chuyên gia duyệt

Tuần này: tập kỷ luật mong muốn với những điều mình quý. Mỗi tối chọn một điều (đồ vật, nơi chốn, thói quen, một giai đoạn trong đời) và ghi: điều này đang "được cho mượn" trong mùa này; hôm nay tôi trân trọng nó bằng cách nào.

Mục tiêu đo được: ghi ít nhất 1 điều "được cho mượn" và 1 việc trân trọng nó, ít nhất 5 trên 7 tối.

Nếu bạn đang có tang hay vừa mất mát lớn: hãy để dành tuần này cho lúc khác. Bài này không dành cho lúc đau buồn đang mới.

1. Lời dạy truyền thống

[Lời dạy truyền thống] Truyền thống Khắc kỷ dạy rằng phần lớn nỗi khổ khi mất mát đến từ việc ta coi điều mình yêu là của riêng mãi mãi. Epictetus không bảo người học thôi yêu thương; ông bảo họ nhớ rằng điều mình yêu được trao cho mình trong một mùa.

Đọc đúng bối cảnh

• Epictetus vẫn bảo người học "cố làm dịu nỗi buồn của người khác trong khả năng của mình". Bài này không dạy thờ ơ với người thân.
• [Đánh giá chuyên môn] Chương này có những câu rất nặng mà khóa không trích: Epictetus chê người khóc vì xa người thân là "như trẻ con", và nói về phụ nữ bằng những lời coi thường phổ biến thời ấy. tamhonkhoe không theo những câu đó. Buồn khi mất mát là phản ứng bình thường của con người.
• [Đã xác nhận] Nghiên cứu năm 2022 (Karl et al.) cho thấy cách hiểu "Khắc kỷ là nén cảm xúc" đi kèm mức hạnh phúc thấp hơn. Bài tập tuần này không phải là ép mình đừng buồn.
• Ở đoạn sau, Epictetus khuyên khi hôn con, hãy thầm nói rằng ngày mai con có thể chết. Khóa này không tập điều đó. Chủ đề cái chết thuộc khóa Khắc kỷ 3, hiện chưa mở.
• "Trái vả theo mùa" ở vùng Địa Trung Hải giống như vải hay xoài theo mùa ở Việt Nam: có mùa thì đến, hết mùa thì đi.

2. Khoa học thấy gì

• [Đã xác nhận] Nghiên cứu có đăng ký trước trên 1.307 người ở New Zealand, Na Uy và Mỹ: muốn ít bộc lộ cảm xúc, muốn cảm thấy ít đi đi kèm mức hạnh phúc thấp hơn. Đây là tương quan. (Karl et al. 2022)
• [Đã xác nhận] Liệu pháp chấp nhận và cam kết (ACT), có phần chấp nhận điều không đổi được, có hiệu quả với lo âu và trầm cảm theo tổng quan 20 phân tích gộp. (Gloster et al. 2020)
• [Suy luận] ACT là trị liệu có người hướng dẫn. Kết quả của nó không chứng minh bài tập "được cho mượn" ở đây có cùng hiệu quả, và không dùng được thay cho hỗ trợ khi đang có tang.

3. Thực hành người lớn

Khoảng 20 phút mỗi ngày.

1. Đọc chậm (3 phút). Đọc đoạn kinh thứ hai. Gạch dưới cụm "vào đúng mùa trong năm".
2. Một điều được cho mượn (10 phút, buổi tối). Chọn một điều bạn quý: chiếc xe đi làm, căn nhà đang thuê, buổi đi bộ với bạn, giai đoạn con còn nhỏ, sức khỏe để làm việc mình thích. Viết: "___ đang được cho mượn trong mùa này." Bắt đầu với những điều nhẹ; không chọn sức khỏe hay sinh mạng của người thân.
3. Trân trọng nó hôm nay (5 phút). Viết một việc đã làm hôm nay, hoặc sẽ làm ngày mai, để dùng và chăm sóc điều ấy cho tốt: lau xe, gọi bạn hẹn đi bộ, đọc truyện cho con.
4. Nỗi buồn của ai (khi có dịp). Nếu hôm nay có người thân buồn hay bực, ghi hai dòng theo đoạn kinh thứ nhất: "Phần tôi làm được cho họ là . Phần là của họ là ."
5. Đánh dấu. Cuối tuần đếm số tối đã ghi; mục tiêu là ít nhất 5/7.

4. Góc trẻ 6+

Trò "Trái cây theo mùa" (5–10 phút, người lớn chơi cùng)

1. Cùng trẻ kể tên các loại trái cây chỉ có vào một mùa (vải, xoài, mận, hồng...).
2. Vẽ một vòng tròn chia bốn phần cho bốn mùa, vẽ trái cây vào đúng mùa của nó.
3. Hỏi: "Khi hết mùa vải thì sao? Mình có buồn không? Năm sau thì sao?"
4. Kết thúc: "Có điều gì con thích mà chỉ có trong mùa này?" (mùa hè được đi biển, mùa thu được đi chơi trung thu...)

Chỉ nói về trái cây, mùa, đồ chơi, lễ hội. Không nói tới chuyện người thân mất hay chuyện chia ly.

5. Dừng tập khi

• Thấy hoảng sợ, hồi tưởng sang chấn, cảm giác mình hay thế giới "không thật" kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, hoặc có ý nghĩ tự hại.
• Bài tập làm bạn lo sợ mất người thân nhiều hơn, hoặc làm sống lại một mất mát chưa nguôi. Khi đó dừng tuần này và nói chuyện với một người bạn tin tưởng.
• Khi đó dừng tập và xem Cần giúp ngay.

6. Kỹ năng nền trên daynentang

Khi buồn, đừng ở một mình với nó. daynentang có bài Kết nối, người mình có thể nhờ giúp nhớ ra những ai có thể ở bên mình.

7. Thực hành hôm nay

Viết một câu: "___ đang được cho mượn trong mùa này." Rồi làm một việc nhỏ để trân trọng điều ấy hôm nay.

Nguồn khoa học

• Karl JA, Verhaeghen P, Aikman SN, Solem S, Lassen ER, Fischer R (2022). Misunderstood Stoicism: The negative association between Stoic ideology and well-being. Journal of Happiness Studies, 23(7), 3531–3547. doi:10.1007/s10902-022-00563-w
• Gloster AT, Walder N, Levin ME, Twohig MP, Karekla M (2020). The empirical status of acceptance and commitment therapy: A review of meta-analyses. Journal of Contextual Behavioral Science, 18, 181–192. doi:10.1016/j.jcbs.2020.09.009