tamhonkhoe.com

Khắc kỷ 4 – Tuần 5: Những vòng tròn quan tâm

Bài lên trang theo duyệt của chủ dự án. Chưa có người duyệt từ trong truyền thống kiểm bài này.

Chưa dạy thử Chưa có chuyên gia duyệt

Tuần này: vẽ những vòng tròn quan tâm của mình, từ trong ra ngoài. Mỗi ngày làm một việc nhỏ cho một người ở vòng ngoài, như thể kéo họ vào gần một vòng: hàng xóm ít khi chào, đồng nghiệp ở bộ phận khác, người lạ cần chỉ đường.

Mục tiêu đo được: một việc nhỏ cho một người ở vòng ngoài mỗi ngày, ít nhất 5 trên 7 ngày.

1. Lời dạy truyền thống

[Lời dạy truyền thống] Truyền thống Khắc kỷ dạy rằng mọi người cùng chung một bản tính có lý trí, nên ta là thành viên của cộng đồng loài người, không chỉ của gia đình hay thành phố mình.

Hierocles, một nhà Khắc kỷ thế kỷ 2 Công nguyên, để lại một hình ảnh nổi tiếng cho ý này. Tác phẩm của ông chỉ còn lại từng mảnh, do Stobaeus chép lại.

Nói gọn, mỗi chúng ta như được bao quanh bởi nhiều vòng tròn; […] Vòng thứ nhất, gần nhất, là vòng mỗi người vẽ quanh tâm trí của chính mình như quanh một tâm điểm; trong vòng này có thân thể và những gì ta dùng cho thân thể. […] Vòng thứ hai, xa tâm hơn và bao lấy vòng thứ nhất, là vòng của cha mẹ, anh chị em, vợ và con cái. […] Còn vòng ngoài cùng và lớn nhất, bao lấy mọi vòng khác, là vòng của cả loài người.

Bản dịch tamhonkhoe từ Political Fragments of Archytas … and also, Ethical Fragments of Hierocles, Hierocles, mục "Nên cư xử thế nào với họ hàng" (trích), Thomas Taylor (1822), Phạm vi công cộng.

Xét những điều ấy, người muốn cư xử cho phải trong từng mối quan hệ này có việc phải làm: theo một cách nào đó, gom các vòng tròn lại về một tâm, và luôn tận tâm đưa mình từ những vòng bao bên ngoài vào những người cụ thể ở bên trong chúng.

Bản dịch tamhonkhoe từ Political Fragments of Archytas … and also, Ethical Fragments of Hierocles, Hierocles, cùng mục (trích), Thomas Taylor (1822), Phạm vi công cộng.

Marcus Aurelius nói cùng một ý theo cách khác:

Nhưng bản tính của ta là có lý trí và sống cùng người khác; và thành phố, đất nước của ta, xét như ta là Antoninus, là La Mã; nhưng xét như ta là một con người, đó là cả thế giới.

Bản dịch tamhonkhoe từ Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations), Suy tưởng, quyển VI, mục 44 (trích), George Long, Phạm vi công cộng.

Đọc đúng bối cảnh

  • Những chỗ lược […] kể các vòng ở giữa. Theo bản Taylor, từ trong ra ngoài: tâm trí của mình (cùng thân thể); cha mẹ, anh chị em, vợ chồng và con cái; cô dì chú bác, ông bà, cháu (con của anh chị em); những họ hàng còn lại; dân chúng; người cùng bộ tộc; người cùng thành; người sống quanh thành; người cùng tỉnh; và sau cùng là cả loài người.
  • Hierocles viết cho người đọc là nam giới thời của ông, nên vòng thứ hai ghi "vợ". Khóa hiểu là vợ hoặc chồng, tùy người đọc.
  • Ở đoạn sau trong cùng mục, Hierocles thừa nhận với họ hàng xa hơn thì "phải bớt đi phần nào thiện cảm", dù vẫn cố kéo họ lại gần. Ông không đòi đối xử với mọi người y hệt nhau; ông khuyên rút ngắn khoảng cách.
  • "Antoninus" là tên của Marcus Aurelius với tư cách hoàng đế. Câu của ông không bảo người ta bỏ quê hương: ông vẫn làm tròn việc của một hoàng đế La Mã, đồng thời nhớ mình là một người giữa mọi người.
  • [Đánh giá chuyên môn] Kéo vòng ngoài lại gần không có nghĩa là bỏ bê vòng trong. Hierocles bắt đầu từ chính mình và gia đình; quan tâm tới người xa không thay cho việc chăm sóc bản thân và người nhà.
  • Bài tập này về những việc nhỏ hằng ngày, không bàn chuyện chính trị hay quốc gia.

2. Khoa học thấy gì

  • [Đã xác nhận] Một tổng quan có hệ thống về làm tình nguyện (40 bài): các nghiên cứu đoàn hệ cho thấy người làm tình nguyện ít trầm cảm hơn, hài lòng với cuộc sống hơn; gộp 5 nghiên cứu đoàn hệ thì nguy cơ tử vong thấp hơn (RR = 0,78; khoảng tin cậy 95%: 0,66–0,90). Đây là tương quan: các thử nghiệm ngẫu nhiên chưa xác nhận các lợi ích này. (Jenkinson et al. 2013)
  • [Đã xác nhận] Phân tích gộp 27 nghiên cứu thực nghiệm với 4.045 người: làm việc tử tế cho người khác tăng cảm giác hạnh phúc của người làm ở mức nhỏ đến vừa; các nghiên cứu thường nhỏ. (Curry et al. 2018)
  • [Suy luận] Hai nghiên cứu trên không đo bài tập "vòng tròn" của Hierocles. Mục đích chính của bài tập là người kia được quan tâm, không phải lợi ích cho người làm.

3. Thực hành người lớn

Khoảng 15 phút lần đầu, vài phút mỗi ngày.

  1. Đọc (lần đầu, 3 phút). Đọc chậm hai đoạn của Hierocles và đoạn kinh của Marcus.
  2. Vẽ vòng tròn (10 phút, làm một lần). Vẽ 5–7 vòng tròn đồng tâm trên một tờ giấy. Ghi tên hoặc nhóm người vào từng vòng: mình; gia đình; họ hàng, bạn thân; đồng nghiệp, hàng xóm; người trong thành phố; người ở xa.
  3. Một việc mỗi ngày. Chọn một người ở vòng ngoài và làm một việc nhỏ: chào hỏi và nhớ tên bác bảo vệ tòa nhà; giúp một đồng nghiệp ở bộ phận khác; chỉ đường cho người lạ; nhặt rác ở lối đi chung; nhắn hỏi thăm một người họ hàng lâu không liên lạc.
  4. Ghi một dòng (2 phút, buổi tối). Hôm nay mình đã kéo ai vào gần một vòng? Vẽ một mũi tên nhỏ trên tờ giấy.
  5. Giữ vòng trong. Mỗi ngày vẫn dành thời gian cho chính mình và người nhà. Nếu tuần này bạn mệt, một lời chào là đủ.

4. Góc trẻ 6+

Trò "Vòng tròn của con" (5–10 phút, người lớn đi cùng)

  1. Vẽ 3 vòng tròn lồng nhau. Vòng giữa trẻ vẽ mình; vòng thứ hai vẽ người trong nhà; vòng ngoài vẽ những người con hay gặp: cô giáo, bạn cùng lớp, bác bán hàng, chú bảo vệ.
  2. Hỏi: "Ở vòng ngoài, con muốn làm điều gì tốt cho ai?"
  3. Trẻ chọn một việc nhỏ: chào bác bảo vệ, vẽ tặng cô giáo một bức tranh, rủ một bạn mới chơi cùng.
  4. Người lớn đi cùng khi trẻ làm. Không ép trẻ nói chuyện với người lạ nếu con ngại.

5. Dừng tập khi

  • Thấy hoảng sợ, hồi tưởng sang chấn, cảm giác mình hay thế giới "không thật" kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, hoặc có ý nghĩ tự hại.
  • Việc lo cho người ngoài làm bạn kiệt sức hoặc lơ là bản thân và người nhà. Khi đó quay về vòng trong trước.
  • Một người ở vòng ngoài có hành vi đáng ngờ hay làm bạn thấy không an toàn. Giữ an toàn quan trọng hơn bài tập.
  • Khi đó dừng tập và xem Cần giúp ngay.

6. Kỹ năng nền trên daynentang

daynentang có bài Cả nhà giúp cộng đồng với các việc gia đình có thể làm cùng nhau cho nơi mình sống.

7. Thực hành hôm nay

Viết tên một người ở vòng ngoài của bạn và một việc nhỏ bạn sẽ làm cho họ hôm nay.

Nguồn khoa học

  • Jenkinson CE, Dickens AP, Jones K, Thompson-Coon J, Taylor RS, Rogers M, Bambra CL, Lang I, Richards SH (2013). Is volunteering a public health intervention? A systematic review and meta-analysis of the health and survival of volunteers. BMC Public Health, 13, 773. doi:10.1186/1471-2458-13-773
  • Curry OS, Rowland LA, Van Lissa CJ, Zlotowitz S, McAlaney J, Whitehouse H (2018). Happy to help? A systematic review and meta-analysis of the effects of performing acts of kindness on the well-being of the actor. Journal of Experimental Social Psychology, 76, 320–329. doi:10.1016/j.jesp.2018.02.014

Nguồn kinh điển

  • Political Fragments of Archytas … and also, Ethical Fragments of Hierocles – Thomas Taylor (1822) (Phạm vi công cộng) · link
  • Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations) – George Long (Phạm vi công cộng) · link