tamhonkhoe.com

Khắc kỷ 4 – Tuần 1: Dậy để làm việc của người

Bài lên trang theo duyệt của chủ dự án. Chưa có người duyệt từ trong truyền thống kiểm bài này.

Chưa dạy thử Chưa có chuyên gia duyệt

Tuần này: khóa Tầng 4 đem thực hành Khắc kỷ vào nhịp sống hằng ngày, ở nhà và ở chỗ làm. Tuần đầu bắt đầu từ buổi sáng. Mỗi sáng, trước khi bắt tay vào việc, gọi tên một "việc của người" hôm nay: một việc mình làm mà có ích cho người khác. Mỗi tối, có một khoảng nghỉ tách hẳn khỏi việc.

"Việc" ở đây hiểu rộng: việc có lương, việc nhà, chăm con, chăm người ốm, việc học, việc tìm việc. Không có việc nào bị coi là kém hơn.

Mục tiêu đo được: mỗi sáng gọi tên 1 "việc của người", và mỗi tối có ít nhất 30 phút nghỉ không đụng tới việc, ít nhất 5 trên 7 ngày.

1. Lời dạy truyền thống

[Lời dạy truyền thống] Truyền thống Khắc kỷ dạy rằng con người có bản tính sống cùng người khác, và làm phần việc của mình cho cái chung là sống thuận theo bản tính ấy. Marcus Aurelius, một hoàng đế bận rộn, ghi lại cho chính mình cách ông đối diện với những buổi sáng không muốn dậy.

Buổi sáng, khi ngươi thức dậy mà không muốn dậy, hãy để ý nghĩ này có mặt: ta dậy để làm công việc của một con người. Vậy sao ta lại không vui, khi ta sắp làm những việc mà vì chúng ta có mặt, và vì chúng ta được đưa vào đời này? Hay ta được tạo ra để nằm trong chăn mà giữ cho mình ấm?

Bản dịch tamhonkhoe từ Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations), Suy tưởng, quyển V, mục 1, đoạn đầu, George Long, Phạm vi công cộng.

Ngươi không thấy những cây cỏ nhỏ, những con chim nhỏ, con kiến, con nhện, con ong cùng nhau làm việc để sắp đặt cho ngay ngắn phần của mình trong vũ trụ sao? […] Nhưng cũng cần phải nghỉ ngơi. Đúng, cần phải nghỉ.

Bản dịch tamhonkhoe từ Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations), Suy tưởng, quyển V, mục 1 (trích), George Long, Phạm vi công cộng.

Đọc đúng bối cảnh

  • Suy tưởng là sổ ghi riêng của Marcus, viết cho chính ông, không phải lời khuyên cho người khác. Ông tự tranh luận với mình: một giọng muốn nằm thêm, một giọng nhắc việc.
  • Câu "cũng cần phải nghỉ ngơi" là của chính Marcus. Ông không coi nghỉ là lười; ông chỉ nhắc mình đừng nghỉ quá mức cần.
  • Cuối mục 1, Marcus khen những người thợ mê nghề đến mức làm việc quên ăn, quên ngủ. [Đánh giá chuyên môn] Khóa không theo ý đó: bỏ ăn, bỏ ngủ vì công việc không phải mục tiêu của bài tập. Nghỉ đủ là một phần của "việc của người".
  • "Việc của một con người" theo Khắc kỷ là việc có ích cho cộng đồng, không phải việc kiếm được nhiều tiền hay được khen nhiều nhất. Người đang thất nghiệp, nghỉ hưu, đang ốm vẫn có "việc của người": giúp một người trong nhà, giữ một lời hứa, tử tế với ai đó.

2. Khoa học thấy gì

  • [Đã xác nhận] Phân tích gộp 86 công bố với 38.124 người lao động: người tách được khỏi công việc trong lúc nghỉ (không nghĩ tới việc, không làm việc) ít kiệt sức hơn và ngủ tốt hơn. Đây là tương quan: chưa chắc nghỉ là nguyên nhân; người ít kiệt sức có thể dễ tách khỏi việc hơn. (Wendsche & Lohmann-Haislah 2017)
  • [Suy luận] Bài tập buổi sáng (gọi tên việc có ích cho người khác) chưa có nghiên cứu đánh giá trực tiếp. Tuần này dựa vào kinh nghiệm người tập, không dựa vào bằng chứng khoa học.

3. Thực hành người lớn

Khoảng 2 phút buổi sáng, 30 phút nghỉ buổi tối, 2 phút ghi lại.

  1. Đọc (lần đầu, 3 phút). Đọc chậm hai đoạn kinh. Chép câu "ta dậy để làm công việc của một con người" lên một mẩu giấy, để cạnh chỗ ngủ hoặc chỗ làm.
  2. Buổi sáng (1–2 phút). Trước khi mở điện thoại hay bắt đầu việc, tự hỏi: hôm nay ai sẽ được nhờ phần việc của mình? Gọi tên một việc cụ thể: "nấu bữa trưa cho con", "kiểm xong báo cáo để đồng nghiệp làm tiếp", "gọi điện hỏi thăm mẹ".
  3. Trong ngày. Khi làm việc ấy, nhớ lại câu đã chép. Không cần làm nhanh hơn, chỉ cần làm có chủ ý.
  4. Buổi tối (ít nhất 30 phút). Chọn một khoảng không đụng tới việc: không trả lời tin nhắn công việc, không đọc email, không làm thêm. Đi bộ, ăn tối cùng nhà, đọc sách, chơi với con.
  5. Ghi một dòng (2 phút). Hôm nay việc của người là gì? Có nghỉ được 30 phút không?

4. Góc trẻ 6+

Trò "Ai cũng có việc" (5–10 phút, người lớn đi cùng)

  1. Cùng trẻ ra sân, ra vườn hay ra công viên, tìm một hàng kiến hoặc một con ong, con chim đang bận rộn. Nhìn từ xa, không chạm vào.
  2. Hỏi: "Các bạn ấy đang làm gì? Làm cho ai?"
  3. Về nhà, trẻ chọn một việc nhỏ của mình cho cả nhà trong ngày hôm sau: xếp dép, tưới cây, dọn đồ chơi.
  4. Tối hôm sau hỏi: "Việc của con hôm nay giúp được ai?"

daynentang có hoạt động Việc nhà của con để làm tiếp. Không biến việc nhà thành hình phạt.

5. Dừng tập khi

  • Thấy hoảng sợ, hồi tưởng sang chấn, cảm giác mình hay thế giới "không thật" kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, hoặc có ý nghĩ tự hại.
  • Bạn đang kiệt sức, mất ngủ kéo dài vì công việc, hoặc buổi sáng không dậy nổi nhiều tuần liền. Đó không phải chuyện thiếu ý chí; hãy nghỉ, nói với người thân và gặp bác sĩ hay chuyên gia sức khỏe tâm thần.
  • Bài tập làm bạn tự trách vì "chưa làm được gì có ích". Khi đó bỏ bước buổi sáng, chỉ giữ khoảng nghỉ buổi tối.
  • Khi đó dừng tập và xem Cần giúp ngay.

6. Kỹ năng nền trên daynentang

Nếu một ngày quá nặng và bạn không biết bắt đầu từ đâu, daynentang có bài Một việc nhỏ có ý nghĩa mỗi ngày.

7. Thực hành hôm nay

Viết một việc bạn sẽ làm hôm nay mà có ích cho một người khác, và giờ bạn sẽ dừng việc tối nay.

Nguồn khoa học

  • Wendsche J, Lohmann-Haislah A (2017). A meta-analysis on antecedents and outcomes of detachment from work. Frontiers in Psychology, 7, 2072. doi:10.3389/fpsyg.2016.02072

Nguồn kinh điển

  • Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations) – George Long (Phạm vi công cộng) · link